Cele Unii Europejskiej i środki ich realizacji

27 Maj

podrozdział pracy magisterskiej

W art. A traktatu z Maastricht stwierdza się: „Niniejszym Traktatem Wysokie Umawiające się Strony ustanawiają pomiędzy sobą Unię Europejską, zwaną dalej „Unią”. Niniejszy Traktat wyznacza nowy etap w procesie tworzenia coraz silniejszego związku pomiędzy narodami Europy, w którym decyzje podejmowane są na szczeblu jak najbliższym obywatelowi. Unię buduje się w oparciu o Wspólnoty Europejskie, uzupełniając polityką i formami współpracy ustanowionymi niniejszym Traktatem. Jej zadaniem jest organizacja w sposób konsekwentny i solidarny, stosunków pomiędzy Państwami Członkowskimi i ich narodami”[1].

Natomiast – zgodnie z art. B tego traktatu – do celów Unii Europejskiej należy:

  • promowanie zrównoważonego i trwałego postępu gospodarczego i społecznego, szczególnie poprzez utworzenie obszaru pozbawionego wewnętrznych granic, wzmocnienie spójności społecznych i ekonomicznych oraz przez utworzenie unii gospodarczej i walutowej, docelowo z jedną walutą,
  • zapewnienie tożsamości w skali międzynarodowej, zwłaszcza poprzez realizację wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa, obejmującej ostateczne ukształtowanie wspólnego systemu obronnego mogącego doprowadzić do wspólnej obrony,
  • wzmocnienie ochrony praw i interesów obywateli krajów członkowskich poprzez wprowadzenie obywatelstwa Unii,
  • rozwijanie bliskiej współpracy w zakresie wymiaru sprawiedliwości i spraw wewnętrznych,
  • przestrzeganie i rozbudowanie całego acquis communautaire (dorobku prawnego) z myślą o jego rewizji, jeśli wymagałoby tego efektywne funkcjonowanie polityki i form współpracy.

Cele Unii Europejskiej osiągane są w oparciu o Traktat z Maastricht zgodnie z przewidzianymi w nim warunkami i harmonogramem, z poszanowaniem zasady subsydiarności określonej w Traktacie ustanawiającym Wspólnotę Europejską.

Zadaniem Wspólnoty Europejskiej jest – zgodnie z art. 2 traktatu rzymskiego – przyczynianie się do harmonijnego rozwoju życia gospodarczego we Wspólnocie, stałego i zrównoważonego wzrostu gospodarczego, większej stabilności, szybszego wzrostu stopy życiowej i ściślejszych związków między państwami członkowskimi.

Środki, które mają służyć do realizacji zadań określonych w art. 2 traktatu rzymskiego, są następujące:

  1. stopniowe wyeliminowanie w handlu między państwami członkowskimi opłat celnych i ograniczeń ilościowych oraz wszelkich innych środków o podobnych skutkach;
  2. ustanowienie wspólnej taryfy celnej i prowadzenie wspólnej polityki handlowej wobec państw trzecich;
  3. zniesienie między członkami przeszkód w wolnej cyrkulacji osób, usług i kapitału, czyli ustanowienie wspólnego rynku czynników produkcji;
  4. prowadzenie wspólnej polityki rolnej;
  5. prowadzenie wspólnej polityki w dziedzinie transportu;
  6. zapewnienie wspólnej konkurencji na wspólnym rynku przez zakaz praktyk ograniczających konkurencję (kartele, subsydia rządowe itp.);
  7. koordynacja polityki ekonomicznej państw członkowskich w celu ułatwienia im zachowywania równowagi płatniczej, wysokiego poziomu zatrudnienia i stabilności cen;
  8. ujednolicenie ustawodawstw krajowych w stopniu niezbędnym do funkcjonowania wspólnego rynku;
  9. utworzenie Europejskiego Funduszu Socjalnego wg celu zwiększenia zawodowej i geograficznej mobilności siły roboczej oraz przyczynienia się do wzrostu stopy życiowej;
  10. utworzenie Europejskiego Banku Inwestycyjnego mającego ułatwić ekonomiczną ekspansję przez stworzenie nowych zasobów finansowych;
  11. stowarzyszenie krajów i terytoriów zamorskich w celu zwiększenia wymiany oraz przyczynienia się do ekonomicznego i społecznego rozwoju tych krajów i terytoriów[2].

Cele postawione przed EWG przez traktat rzymski zostały uzupełnione postanowieniami Jednolitego Aktu Europejskiego. Dokument ten stworzył formalne podstawy prawne dla tych przedsięwzięć, które realizowane były w praktyce, ale nie były formalnie przewidziane przez traktat rzymski. Jednolity Akt Europejski stanowił także podstawy prawne dla Jednolitego Rynku Europejskiego, który zaczął funkcjonować od 1 sierpnia 1993 r.

Po raz drugi cele gospodarcze Wspólnoty Europejskiej zostały rozszerzone przez traktat z Maastricht. Zmienił on przede wszystkim i rozszerzył treść art. 2 traktatu rzymskiego o EWG na następującą: „Zadaniem Wspólnoty jest, poprzez ustanowienie wspólnego rynku i unii gospodarczo-walutowej i prowadzenie wspólnych polityk lub działań określonych w art. 3 i 3a, przyczynianie się w całej Wspólnocie do harmonijnego i zrównoważonego rozwoju działań gospodarczych, trwałego i nieinflacyjnego wzrostu, z poszanowaniem środowiska naturalnego, wysokiego stopnia zbieżności funkcjonowania gospodarek, wysokiego poziomu zatrudnienia i opieki społecznej, podnoszenia stopy życiowej i jakości życia, spójności ekonomicznej i społecznej oraz solidarności pomiędzy państwami członkowskimi”[3].

Środki, które mają służyć osiągnięciu powyższych celów są następujące (oprócz tych, wymienionych w pierwotnym tekście traktatu rzymskiego o Wspólnocie Europejskiej):

  1. środki dotyczące wyjazdu i poruszania się osób po rynku wewnętrznym, zgodnie z postanowieniami art. 100 c (określa on zasady wypracowania jednolitej procedury wizowej);
  2. wspólna polityka w zakresie rybołówstwa;
  3. polityka społeczna obejmująca Europejski Fundusz Socjalny;
  4. wzmocnienie spójności ekonomicznej i społecznej;
  5. wspólna polityka w zakresie ochrony środowiska naturalnego;
  6. wzmocnienie konkurencyjności przemysłu Wspólnoty;
  7. wspieranie badań naukowych i rozwoju techniki;
  8. działania mające na celu utworzenie i rozwój sieci transeuropejskiej;
  9. przyczynianie się do osiągnięcia wysokiego poziomu ochrony zdrowia;
  10. tworzenie warunków do wzrostu poziomu edukacji, szkolenia oraz rozkwitu kultur państw członkowskich;
  11. polityka dotycząca współpracy w zakresie rozwoju;
  12. przyczynianie się do wzmocnienia ochrony konsumenta;
  13. działania w zakresie energii, ochrony obywateli i turystyki.

Ponadto dla osiągnięcia celów Wspólnoty działania państw członkowskich samej Wspólnoty obejmują:

  • przyjęcie polityki gospodarczej opartej na ścisłej koordynacji polityk krajowych państw członkowskich, rynku wewnętrznym i określaniu wspólnych celów, prowadzonej z poszanowaniem zasady gospodarki otwartego rynku i wolnej konkurencji,
  • nieodwołalne ustalenie kursów wymiany walut, prowadzące do ustanowienia jednej waluty, a także definiowanie i prowadzenie jednolitej polityki pieniężnej i polityki kursów wymiany walut, których celem jest utrzymanie stabilności cen oraz – nie naruszając tego celu – wspieranie ogólnej polityki gospodarczej Wspólnoty zgodnie z zasadą gospodarki otwartego rynku i wolnej konkurencji.

Unia Europejska składa się z trzech zasadniczych elementów (filarów), a mianowicie[4]:

  1. FILAR – Wspólnoty Europejskie:

Traktaty Wspólnot Europejskich:

  • unia celna i wspólny rynek,
  • polityka handlowa,
  • polityka rolna,
  • polityka transportowa,
  • polityka przemysłowa i strukturalna,
  • unia gospodarcza i walutowa,
  • polityka socjalna,
  • ochrona konsumenta,
  • obywatelstwo Unii,
  • edukacja i kultura,
  • R&D, ochrona środowiska;
  1. FILAR – Polityka zagraniczna i bezpieczeństwa:

Polityka zagraniczna:

  • ustalanie wspólnych stanowisk i działań,
  • utrzymanie pokoju,
  • ochrona praw człowieka,
  • wspieranie demokracji,
  • pomoc krajom trzecim;

Polityka bezpieczeństwa:

  • utrzymanie pokoju,
  • współpraca w ramach NATO,
  • docelowo: Europejski System Bezpieczeństwa;
  1. FILAR – Sprawy wewnętrzne i wymiar sprawiedliwości:

Sprawy wewnętrzne:

  • polityka azylowa,
  • ochron granic zewnętrznych,
  • polityka migracyjna i wizowa,
  • zwalczanie narkomanii;

Wymiar sprawiedliwości:

  • walka ze zorganizowaną przestępczością międzynarodową,
  • współpraca sądownicza,
  • współpraca policji.

Unia celna obejmuje całą wymianę towarową i wprowadza zakaz stosowania między państwami członkowskimi ceł przywozowych i wywozowych. Oznacza to, że w handlu między państwami członkowskimi nie mogą być nakładane cła ani opłaty o podobnym charakterze, a w stosunku do państw trzecich obowiązuje wspólna taryfa celna (CCT)”[5].

Polityka handlowa opiera się na ujednoliconych zasadach ustalania stawek celnych, zawierania umów celnych i handlowych, ustanawiania działań liberalizujących lub chroniących handel. Jej celem jest harmonijny rozwój handlu światowego oraz stopniowe znoszenie ograniczeń w handlu międzynarodowym i barier celnych. Obejmuje handel towarami i usługami. Polityka handlowa reguluje także stosunki handlowe Wspólnoty Europejskiej z krajami trzecimi.

Wspólna polityka rolna jest wynikiem m. in.:

  • jednorodności i normalizacji towarów, co umożliwia ich sprzedaż zarówno na rynku krajowym, jak i na rynkach zagranicznych,
  • stosunkowo dużych i częstych zmian cen artykułów rolnych,
  • presji politycznej ze strony rolników, wywieranej na polityków.

Jako główne cele wspólnej polityki rolnej, zgodnie z art. 33 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, przyjmuje się:

  • zwiększenie produktywności rolnictwa,
  • zapewnienie odpowiedniego poziomu życia społeczności rolniczej,
  • stabilizowanie rynków towarów rolno-spożywczych,
  • zapewnienie stałej i szybkiej podaży towarów pochodzenia rolniczego,
  • zapewnienie rozsądnych cen dla konsumentów”[6].

W ramach polityki transportowej Rada Unii Europejskiej określa zasady transportu do lub z obszaru państwa członkowskiego, zasady transportu, środki zwiększające bezpieczeństwo transportu, warunki, na jakich przewoźnicy nie mających stałych przedstawicielstw w państwie członkowskim mogą wykonywać usługi na jego obszarze i wszelkie inne postanowienia. W roku 1983 Komisja Europejska ustanowiła szereg ważnych celów politycznych:

  • większą integrację krajowych polityk transportowych,
  • lepszy klimat dla konkurencji między różnymi formami transportu,
  • większą produktywność i efektywność europejskiego systemu transportowego przez usunięcie przeszkód biurokratycznych i eliminację przeszkód stojących na drodze do postępu,
  • finansową pomoc dla szeregu głównych projektów związanych z infrastrukturą o znaczeniu dla całej Unii,
  • koordynację inicjatyw Unii zmierzających do poprawy bezpieczeństwa, ujednolicenia technicznego, ochrony środowiska i warunków pracy w przemyśle transportowym.

W roku 1995 Komisja przyjęła program działań na lata 1995-2000, zwierający założenia dla wspólnego podejścia do zagadnienia transportu. „Wysunięte założenia dotyczyły: poprawy jakości przez rozwój zintegrowanego systemu transportowego w oparciu o zaawansowane technologie, które jednocześnie przyczyniają się do osiągnięcia celów związanych z bezpieczeństwem i ochroną środowiska; poprawy funkcjonowania jednolitego rynku w celu promowania efektywności, wyboru i niewygórowanych prowizji za usługi transportowe, zapewniając jednocześnie odpowiednie świadczenia socjalne; poszerzenia zasięgu zewnętrznego przez poprawę połączeń transportowych między Unią Europejską i krajami trzecimi oraz dostęp firm Unii Europejskiej do rynków transportowych w innych częściach świata. Późniejszy program działań na lata 2000-2004 położył większy nacisk na ochronę środowiska”[7].

Polityka przemysłowa Unii Europejskiej wspiera zanikające gałęzie przemysłu, takie jak przemysł tekstylny, stalowy i okrętowy, pomaga przeprowadzić wewnętrzną restrukturyzacją oraz wspiera rozwój i zasięg nowych technologii, które będą podstawą przyszłego wzrostu ekonomicznego.

Polityka strukturalna zakłada gospodarczej i społecznej spójności na obszarze Unii Europejskiej. Ma do tego doprowadzić niwelowanie różnic w poziomie życia ludności, w poziomie rozwoju gospodarczego poszczególnych państw i regionów, w infrastrukturze regionalnej i na rynku pracy. Nadrzędnym celem polityki strukturalnej jest osiągnięcie koherencji ekonomicznej i społecznej. Unia Europejska dąży w szczególności do zredukowania różnic w rozwoju poszczególnych regionów i zmniejszenia zacofania regionów najmniej uprzywilejowanych, w tym obszarów wiejskich.

Cele polityki strukturalnej:

  1. wspieranie rozwoju strukturalnego regionów najsłabiej rozwiniętych,
  2. konwersja upadających regionów przemysłowych,
  3. zwalczanie długotrwałego bezrobocia oraz bezrobocia wśród młodzieży,
  4. integracja młodych ludzi w życiu zawodowym,
  5. przystosowanie produkcji, przetworzenie i marketing struktur w rolnictwie i leśnictwie,
  6. rozwój obszarów wiejskich,
  7. wspieranie rozwoju i strukturalnego dopasowania obszarów o bardzo niskiej gęstości zaludnienia.

Głównym instrumentem polityki strukturalnej są fundusze strukturalne, które finansują przedsięwzięcia strukturalne oraz pomagają w realizacji zasadniczych celów tej polityki.

Polityka regionalna koncentruje się na kilku celach polityki strukturalnej:

  1. udzielanie poparcia regionom zacofanym, gdzie PNB na 1 mieszkańca nie przekracza 75% przeciętnej Wspólnot Europejskiej,
  2. restrukturyzacja regionów i stref nadgranicznych dotkniętych spadkiem produkcji przemysłowej,
  3. wspieranie rozwoju regionów wiejskich.

„Polityka regionalna jest prowadzona też w poszczególnych państwach Unii Europejskiej równolegle na dwóch szczeblach: rządowym, przez właściwy organ administracji państwowej wyposażony w odpowiednie uprawnienia (polityka interregionalna), oraz regionalnym, przez władze regionalne na podstawie posiadanych przez nie środków finansowych (polityka intraregionalna)”[8].

Zadaniem polityki gospodarczej Unii Europejskiej jest wspieranie harmonijnego rozwoju ekonomicznego w ramach rynku wewnętrznego.

Cele polityki gospodarczej to:

  • trwały wzrost gospodarczy uwzględniający wymogi ochrony środowiska naturalnego,
  • niski poziom inflacji,
  • wysoki poziom zatrudnienia,
  • wysoki poziom opieki społecznej,
  • przestrzeganie wolnej konkurencji,
  • stabilne ceny,
  • równowaga bilansu płatniczego.

Realizacji tych celów ma służyć przede wszystkim: zniesienie ceł, eliminowanie utrudnień w przepływie towarów, osób, usług i kapitału, harmonizacja prawa, równowaga w stosunkach gospodarczych z zagranicą. Celem nadrzędnym polityki gospodarczej jest osiągnięcie Unii Gospodarczej i Walutowej.

Polityka walutowa ma służyć operacjom na rynku dewiz, ale zadaniem Europejskiego Banku Centralnego jest też nadzorowanie instytucji kredytowych i innych instytucji finansowych ( z wyjątkiem instytucji ubezpieczeniowych). Oznacza to, że narodowe banki centralne mogą w stosunku do swoich rezerw dewizowych prowadzić politykę tylko w ramach polityki realizowanej przez Europejski Bank Centralny i tylko w zgodzie z nią. Priorytetowym celem polityki walutowej jest stabilność cen oraz stabilność wartości waluty europejskiej. Polityka walutowa zakłada też regulowanie stosunku euro do innych walut, w szczególności koordynowanie kursów wymiany.

Polityka społeczna zakłada wspólne działania na rzecz poprawy warunków życia i pracy mieszkańców państw Unii Europejskiej, poprawę warunków zatrudnienia, warunków pracy, bezpieczeństwa i higieny pracy, modyfikowanie i udoskonalanie prawa pracy, organizowanie szkoleń zawodowych, kursów doskonalenia zawodowego, podnoszenie kwalifikacji zawodowych młodzieży, wymiana młodych pracowników i przyspieszanie ich integracji zawodowej, dostosowywanie procesu kształcenia do polityki na rynku pracy, koordynowanie pomocy socjalnej, rynków ubezpieczeń społecznych, zagwarantowanie prawa do zrzeszania się pracowników i zbiorowych negocjacji pomiędzy pracownikami i pracodawcami, poprawę warunków życia pracowników. Minimalnymi standardami europejskimi w dziedzinie polityki społecznej są:

  • poprawa warunków pracy,
  • ochrona zdrowia i bezpieczeństwo pracowników,
  • informowanie i informowanie pracowników,
  • równość szans mężczyzn i kobiet na rynku pracy,
  • płatne urlopy[9].

W ramach polityki konsumenckiej ustalono pięć podstawowych praw konsumenta:

  1. prawo do ochrony zdrowia i bezpieczeństwa;
  2. prawo do ochrony interesów ekonomicznych;
  3. prawo do wynagradzania szkód;
  4. prawo do informacji i edukacji;
  5. prawo do konsultacji.

Prawa konsumenta muszą być brane pod uwagę w realizacji innych polityk Wspólnoty (rolnej, gospodarczej, socjalnej, ochrony środowiska naturalnego).

„Traktat o Unii Europejskiej, przyjęty w Maastricht w grudniu 1991 roku, przewidywał ustanowienie obywatelstwa Unii Europejskiej. Gwarantował obywatelom Unii prawo do swobodnego przemieszczania się i osiedlania, do głosowania oraz kandydowania w wyborach komunalnych oraz do Parlamentu Europejskiego w krajach, w których przebywają, oraz do jednakowej ochrony konsularnej w krajach trzecich, gdzie ich własne państwa nie mają przedstawicielstw dyplomatycznych. Zaaprobowano również prawo wszystkich obywateli do składania petycji do Parlamentu Europejskiego, który został zobowiązany do wyznaczenia rzecznika, upoważnionego do przyjmowania skarg obywateli odnośnie do domniemanych nieprawidłowości popełnianych przez instytucje WE”[10].

W zakresie edukacji Unia Europejska stawia sobie następujące cele:

  1. poprawa kształcenia zawodowego i edukacji kulturalnej pracowników – migrantów i ich dzieci;
  2. lepsze wzajemne zrozumienie różnych europejskich systemów edukacyjnych;
  3. zbieranie podstawowych informacji dokumentalnych i statystycznych;
  4. współpraca w zakresie szkolnictwa wyższego;
  5. usprawnienie nauczania języków obcych;
  6. równość szans dostępu do wszystkich form edukacji w całej Wspólnocie.

W sferze kultury cele Unii Europejskiej obejmują:

  • wolny handel dobrami kulturowymi,
  • poprawę warunków funkcjonowania artystów,
  • poszerzanie kręgu odbiorców kultury,
  • konserwacje dziedzictwa architektonicznego Wspólnoty.

Polityka w dziedzinie ochrony środowiska naturalnego przewiduje działania zapobiegawcze, neutralizację zanieczyszczeń, ograniczenie emisji substancji trujących, renaturalizację środowiska naturalnego. Ponadto wprowadza zasadę pokrywania szkód w wyżej wymienionym zakresie przez sprawcę. Jednolity Akt Europejski określił cele działań Wspólnoty w zakresie środowiska naturalnego. Są to:

  • zachowanie, ochrona i poprawa jakości środowiska naturalnego,
  • przyczynianie się do ochrony zdrowia ludzkiego,
  • zapewnianie rozsądnego i racjonalnego wykorzystania zasobów naturalnych.

W polityce ochrony środowiska naturalnego Unia Europejska wykorzystuje dostępne informacje naukowo-techniczne, interesuje się zróżnicowaniem stanu środowiska naturalnego w poszczególnych regionach, a także współpracuje z krajami trzecimi i organizacjami międzynarodowymi.

„Unia i Państwa Członkowskie określają i realizują wspólną politykę zagraniczną i bezpieczeństwa, której cele są następujące (art. I 1 Traktatu o Unii Europejskiej):

  • ochrona wspólnych wartości, podstawowych interesów i niezależności Unii,
  • umacnianie bezpieczeństwa Unii i jej Państw Członkowskich we wszelkich formach.
  • Zachowanie pokoju i umacnianie pokoju międzynarodowego zgodnie z zasadami Karty Narodów Zjednoczonych, Aktu końcowego z Helsinek i celami Karty Paryskiej,
  • popieranie współpracy międzynarodowej,
  • rozwijanie i konsolidacja demokracji oraz rządów prawa, poszanowania praw człowieka i podstawowych wolności.

Realizacja polityki jest zapewniona dzięki współpracy albo wspólnym działaniom”[11].

W ramach polityki sprawiedliwości i spraw wewnętrznych (III filar), w związku z realizacją jednego z głównych celów Unii Europejskiej, jakim jest swobodny przepływ ludności, położono nacisk na politykę azylową i imigracyjną, zasady pobytu obywateli krajów trzecich na terytorium państw Unii, na walkę z narkomanią i terroryzmem oraz przestępczość zorganizowaną. W zakresie tej polityki przewidziana jest współpraca policyjna, celna i sądowa.


[1] L. Ciamaga, E. Latoszek, K. Michałowska-Gorywoda, L. Oręziak, E. Tejchmann Unia Europejska, Wydawnictwo Naukowe PWN,  Warszawa 1999, str. 17

[2] L. Ciamaga, E. Latoszek, K. Michałowska-Gorywoda, L. Oręziak, E. Tejchmann Unia Europejska,  Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1999 r.,  str. 19, 20

[3] jak wyżej

[4] P. Kawa Ekonomiczne i prawne aspekty integracji Polski z Unią Europejską, Wydawnictwo Oficyna Wydawnicza TEXT, Kraków 1998, str. 20

[5] J. Ruszkowski, E. Górnicz, M. Żurek Leksykon integracji europejskiej, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1998 r., str. 148

[6] A. Z. Nowak Integracja europejska. Szansa dla Polski ?, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 2002, str. 90

[7] D. Leonard Przewodnik po Unii Europejskiej, Wydawnictwo Studio Emka, Warszawa 2003, str. 228, 229

[8] E. Kawecka Wyrzykowska Polska w drodze do Unii Europejskiej, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 1999, str. 285

[9] J. Ruszkowski, E. Górnicz, M. Żurek Leksykon integracji europejskiej, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1998, str. 158

[10] D. Leonard Przewodnik po Unii Europejskiej, Wydawnictwo Studio Emka, Warszawa 2003, str. 284

[11] J. Borowiec, K. Wilk Teoria i praktyka europejskiej integracji gospodarczej, Wydawnictwo AE im. Oskara Langego we Wrocławiu, Wrocław 1997r., str. 35

Zasady budżetowania

27 Kwi

Zasady budżetowania powszechnie uznawane w dziedzinie finansów publicznych, odnoszą się również do finansów przedsiębiorstw, a zatem do budżetowania w skali mikroekonomicznej. Zasady te jednakże nie mają charakteru normatywnego. Należy je traktować z jednej strony jako postulaty podmiotu tworzącego’ procedurę budżetowania, a z drugiej strony, jako właściwości stosowanych procedur. Spełnienie tych zasad określa charakter i właściwości systemu budżetowania w przedsiębiorstwie, przesądza bowiem o jego formalnej i merytorycznej treści oraz wyznacza miejsce w systemie zarządzania przedsiębiorstwem.

Chodzi tu o następujące zasady:

  • równowagi,
  • jedności,
  • szczegółowości,
  • powszechności i zupełności.10

Zasada równowagi polega na powiązaniu i wzajemnym dopasowaniu strony dochodów i wydatków, a także wskazuje na konieczność zachowania pewnych relacji wewnętrznych między pozycjami budżetu.

Równowagę budżetową należy uzyskać na etapie szacowania i kalkulacji dochodów, wydatków oraz wyniku finansowego, a następnie ją utrzymywać przez okres realizacji budżetu. Można przyjąć że równowaga jest zachowana jeżeli wydatki nie przewyższają dochodów i jednocześnie przedsiębiorstwo zachowuje płynność finansową w całym okresie budżetowania.

Zasada jedności polega na ujmowaniu dochodów i wydatków budżetowanego zadania (przedsiębiorstwa) w formie jednego dokumentu (arkusza kalkulacyjnego) lub za pomocą spójnego systemu zestawień, opartych na wspólnych założeniach przedsiębiorstwa systematyzuje jego gospodarkę finansową.11

Zasada ta ma charakter prakseologiczny. Zapewnia przejrzystość zapisów i pozwała na dostrzeganie współzależności obu stron budżetu w trakcie realizacji zadania. Rozciągnięcie tej zasady na całość stosunków finansowych. Zasada szczegółowości odnosi się do konstrukcji budżetu. Wyznaczenie określonych rodzajów dochodów i wydatków w budżecie powinno zapewniać niezbędne rozróżnianie ekonomicznej treści poszczególnych pozycji.

Chodzi o to, aby zamieszczając określone płatności w wydatkach budżetowych można było wskazać źródło zobowiązania, termin i formę płatności oraz źródło pokrycia .Posiadając wymienione informacje, możemy w pełni ocenić zasadność przeprowadzonych transakcji. Brak tych danych może spowodować niekorzystne następstwa dla przedsiębiorstw (np. zapłatę przed terminem wymagalności i przez to zamrożenie określonej kwoty kapitału pracującego).

Szczegółowość informacji uzyskuje się poprzez klasyfikację budżetową i zestaw dokumentów korespondujących z budżetem. Jednak nadmierna szczegółowość prowadzi do nieproporcjonalnej i kosztownej pracochłonności na etapie opracowania budżetu oraz w czasie jego realizacji. Może zatem stanowić naruszenie zasad przejrzystości (jaskrawości) i ekonomiczności budżetowania.

Zasada powszechności i zupełności oznacza włączenie wszystkich dochodów i wydatków do budżetu zadania lub przedsiębiorstwa. Dane są ujęte w formie brutto wyłączeń jakichkolwiek pozycji i bez potrąceń. Ujawnienie w planach i ewidencji wszystkich pozycji kosztów pozwala między innymi na objęcie kosztów przedmiotu budżetowania pełnym rachunkiem efektywności.12

Obok wymienionych można spotkać w literaturze ekonomicznej również inne zasady.

Na przykład, obowiązywanie budżetu względem czasu realizują zasady uprzedniości  i czasowości.

Zasada uprzedniości polega na sporządzaniu budżetu przed okresem jego realizacji, a nie w trakcie.

Zasada czasowości natomiast oznacza, że procedura i wszystkie regulacje z nią związane obowiązują w całym cyklu budżetowania.13


10 N.Gajl, Gospodarka budżetowa w świetle prawa porównawczego, PWE, Warszawa 1979, s.90.

11 J.Gołuchowski, Zarys finansów publicznych, TNOiK, Toruń 1995, s.9-2.

12 A. Komar, Finanse publiczne, P  WE, Warszawa 1995,s. 65-74.

13 J. Komorowski, Budżetowanie jako metodę zarządzania przedsiębiorstwem, PWN, Warszawa 1997, s. 19-20

Wstęp pracy magisterskiej

30 Mar

Jednym z najważniejszych dla nas aspektów integracji z Unią Europejską są fundusze pomocowe. Przedakcesyjne fundusze bezzwrotnego wsparcia dla krajów kandydujących do Unii już dzisiaj dają możliwość realizacji inwestycji na ogół przekraczających możliwości finansowe polskich gmin, powiatów i związków komunalnych. Dzięki nim w społecznościach lokalnych można dokonać znacznego przełomu w wielu sektorach polskiej gospodarki.

Skorzystanie z programów przedakcesyjnych uzależnione jest od spełnienia pewnych warunków i kryteriów. Należy do nich – obok współfinansowania projektów, które uzyskają wsparcie ze środków pomocowych – przede wszystkim stworzenie w danym kraju infrastruktury planistycznej i kontrolnej, tj. przygotowanie dobrych wniosków spełniających wymogi wspólnotowych procedur, spójnych ze strategią rozwoju kraju oraz zbudowanie systemu kontroli wykorzystania środków pomocowych.

W pracy, składającej się z trzech rozdziałów, przedstawiono gospodarkę finansową samorządów terytorialnych w Polsce oraz funkcjonowanie przedakcesyjnych funduszy Unii Europejskiej, z których samorządy mogą uzyskać środki pomocowe na realizację swoich zadań oraz planowanych inwestycji.

W rozdziale I omówiona została istota funkcjonowania samorządu terytorialnego, proces tworzenia i wykonywania budżetu jednostki samorządu terytorialnego oraz klasyfikacja dochodów i wydatków gminy. Zawiera on też analizę źródeł dochodów oraz rodzaje zadań, na które zostają przeznaczone.

Rozdział II opisuje genezę Unii Europejskiej oraz cele, środki ich realizacji i prowadzone polityki szczegółowe. Zawiera też charakterystykę przedakcesyjnych funduszy pomocowych Unii Europejskiej: programu PHARE, funduszu ISPA i funduszu SAPARD oraz proces pozyskiwania środków z tych funduszy i kryteria, jakie należy spełnić, ubiegając się o pomoc przedakcesyjną.

Rozdział III zawiera charakterystykę Gminy Brzeszcze oraz jej dochodów i wydatków w latach 2001-2003. Opisuje również planowaną przez Gminę inwestycję, na realizację której ubiega się ona o środki z funduszu SAPARD. W rozdziale tym opisane zostały warunki i kryteria, które Gmina musi spełnić, by uzyskać pomoc oraz przedstawiona została instrukcja wypełnienia wniosku o pomoc finansową.

Dane wykorzystane w tej części pracy zostały opracowane na podstawie informacji i dokumentów udostępnionych przez Urząd Miejski w Brzeszczach.

Cele i zadania budżetowania kosztów

27 Lu

Podstawowym celem budżetowania jest dyscyplinowanie i kontrola wydatkowania środków finansowych stanowiących element kreowania działalności proefektywnościowej oraz dyscyplinowania czasu realizacji zadań produkcyjnych. Budżetowanie ma na celu utrzymanie dyscypliny kosztów i czasu produkcji od etapu projektowania na sprzedaży kończąc. Nie powinno być ono rozwiązaniem doraźnym lecz systemowym. Budżetowanie podnosi efektywność ekonomiczną przedsiębiorstwa i poziom akumulacji, niezbędny do realizacji celów strategicznych. Wybór aktów ściśle związany jest z funkcjami budżetowania. Może pełnić następujące funkcję:

  1. Funkcja sterowania – zapewnienie wykorzystania potencjału gospodarczego przedsiębiorstwa w dążeniu do wyznaczonych celów strategicznych.
  2. Funkcja optymalizacyjna – kształtowanie najkorzystniejszego ekonomicznie rozwoju firmy.
  3. Funkcja motywacyjna – stosowanie bodźców finansowych w celu wywołania pozytywnych postaw pracowników.
  4. Funkcja kontrolna – kontrola procesów gromadzenia i wykorzystania środków finansowych pod względem efektywności gospodarowania.
  5. Funkcja równowagi ekonomicznej – utrzymanie prawidłowych relacji bilansowych i płynności finansowej.1

Wprowadzenie procedury budżetowej nie rozwiązuje bezpośrednio problemów, lecz je ujawnia.

Podnosi ogólny poziom zorganizowania przedsiębiorstwa. Porządkuje podstawowe relacje między przychodami i kosztami oraz stwarza przez to możliwości poprawy efektywności gospodarowania. Przedsiębiorstwo wykorzystując proces budżetowania uzyskuje w efekcie plany, które mogą stanowić punkt wyjścia, takich działań jak: przygotowanie ofert dla klientów, informowanie zainteresowanych instytucji o szczegółowych planach działalności (potencjalnych inwestorów), uzyskanie środków finansowych z banków, podejmowanie przedsięwzięć inwestycyjnych 2.

Wdrażając procedurę budżetowania pod naciskiem bieżących problemów, przedsiębiorstwa oczekują przede wszystkim realizacji operacyjnych celów o charakterze krótkookresowym. Do tych celów możemy zaliczyć:

  1. Poprawę płynności finansowej. Budżetowanie wpływa na płynność finansową, zapewniając przez to kontrolę nad przebiegiem produkcji, minimalizuje niedobory
    i nadwyżki finansowe.
  2. Kontrolę poziomu zysku operacyjnego, rozumianego jako różnica ceny kontraktowej i planowanego kosztu produkcji. Przez budżetowanie ogranicza się wydatki do zapreliminowanych wartości, stwarza możliwości obniżania kosztów stałych i zmiennych.
  3. Obniżenie poziomu ryzyka i niepewności w działalności gospodarczej.
  4. Wzrost sprawności organizacyjnej przedsiębiorstwa dzięki rozszerzaniu działania mechanizmów o charakterze samoregulacyjnym i systemowym.
  5. Doskonalenie operatywnego zarządzania produkcją. Za pomocą budżetowania koordynuje się przebieg prac dostawcy materiałów, wykorzystanie własnych i obcych zdolności produkcyjnych.

Stosowanie procedury budżetowanie przez dłuższy okres stopniowo rozszerza jej zakres na całość stosunków finansowych przedsiębiorstwa.

Dlatego z budżetowaniem można również wiązać cele o charakterze długookresowym strategicznym. Należą do nich; wzrost zaufania klientów, kooperatorów oraz banków. Wiąże się to z terminowością realizacji umów oraz dyscypliną produkcji i finansowania.

W związku z tym stopniowo utrwala się na rynku pozycja przedsiębiorstwa jako solidnego i niezawodnego partnera. Korzystne zmiany w motywacjach pracowników. Następuje to przez poszerzanie kręgu pracowników uczestniczących w procesie decyzyjnym. Powstają nowe możliwości wynagradzania za wykonanie zadań i uzyskanie oszczędności 3.

Cele dla których przedsiębiorstwa sporządzają budżety, wykraczają poza sferę często planistyczną. Colin Drury do najważniejszych celów budżetowania zaliczył:

  • wsparcie planowania rocznej działalności,
  • koordynację działań różnych części organizacji oraz upewnianie się, że działania tych części wzajemnie się harmonizują,
  • komunikowanie zamierzeń kierownikom centrów odpowiedzialności,
  • motywowanie menedżerów do przykładania starań dla osiągnięcia celów wytyczonych przez całą organizację,
  • sterowanie działalnością, kontrolą,
  • ocena pracy menedżerów 4.

1 Kaleta J., Planowanie budżetowe, PWE Warszawa 1982, s. 21

2 Walińska E., Urbanek P., Rachunkowość zarządcza, FRRwP 2000, s. 163.

3 Komorowski J., Budżetowanie jako metoda zarządzania przedsiębiorstwem, PWN Warszawa 1997, s. 25-27

 

4 Drury C., Rachunek kosztów, Chapman i Hall, PWN Warszawa 1999, s. 370.

Analiza metodą Du Ponta

8 Sty

Analiza wskaźnikowa opiera się na podziale poszczególnych wskaźników na grupy i omówieniu, każdej z osobna. Istnieje również inna metoda analizy wskaźnikowej, która pozwala nam na kompleksową ocenę przedsiębiorstwa a także wykorzystuje związki pomiędzy poszczególnymi wskaźnikami. Jest to analiza metodą Du Ponta. Szczególną zaletą modelu jest to, że poza rentownością majątku i jego udziałem w pokryciu zobowiązań uwzględnia działanie tzw. sił specjalnych, przejawiających się w dźwigni operacyjnej i dźwigni finansowej.

Dźwignia operacyjna odzwierciedla stopień, w jakim majątek trwały i związane z nim koszty stałe są wykorzystywane w działalności przedsiębiorstwa, oraz jaki ma na to wpływ na rentowność sprzedaży. Obliczana jest według formuły:

Dźwignia operacyjna =

lub

Dźwignia operacyjna =

Dźwignia finansowa przejawia się w efekcie zmiany struktury kapitału a szerzej mówiąc, w zwiększeniu zysku na jedna akcję przy określonym wzroście zysku operacyjnego. Obliczana jest według formuły:

Dźwignia finansowa=

lub

 Dźwignia finansowa =

Analiza ta koncentruje się na uporządkowaniu i zhierarchizowaniu istniejących wskaźników a także wskazaniu wzajemnych powiązań pomiędzy nim. Została opracowana głównie z myślą o potrzebach spółek, w których koszt kapitału i jego zwrotność należą do zagadnień podstawowych.[1]

Rysunek  1

SCHEMAT ANALIZY METODĄ DU PONTA

Źródło: CzekajJ., Dresler Z., Podstawy zarządzania finansami firmy, PWN, Warszawa 1995,s. 218.

Najważniejszym ze wskaźników analizy metodą Du Ponta jest wskaźnik rentowności kapitału własnego (ROE). Jest on ważny zarówno z punktu widzenia właścicieli przedsiębiorstwa i potencjalnych inwestorów. Schemat pokazuje zależności tego wskaźnika od wskaźnika rentowności aktywów (ROA) i od mnożnika kapitału własnego, który jest relacją aktywów do kapitału własnego. Jeśli natomiast spojrzymy na wskaźnik rentowności aktywów to zauważymy, zależność tego wskaźnika od poziomu wskaźnika marży zysku netto oraz poziomu wskaźnika rotacji aktywów. Wskaźnik marży zysku netto jest relacją zysku netto do sprzedaży. Wskaźnik rotacji aktywów natomiast jest relacją sprzedaży do aktywów. Schemat Du Ponta może być rozbudowany w dół w zasadzie do dowolnego stopnia szczegółowości.

Warto zauważyć, że obliczenie wartości wskaźnika rentowności aktywów przebiega dwutorowo: od strony wskaźnika marży zysku netto oraz od strony wskaźnika rotacji aktywów, a więc odpowiednio: od strony rachunku zysków i strat oraz bilansu. Tak, więc metoda Du Ponta łączy ze sobą analizę rachunku zysków i strat i analizę bilansu.


[1] Marian Walczak, Prospektywna analiza finansowa w przedsiębiorstwie, PWE, Warszawa 1998, s.96.

Dokumentowanie wydatków na reklamę i reprezentację

30 Gru

podrozdział pracy magisterskiej

Należy pamiętać, że aby uznać wydatek za koszt uzyskania przychodów, musi zaistnieć związek celowościowy między tym wydatkiem a przychodem.

Ponadto, zakwalifikowanie określonych wydatków do kosztów uzyskania przychodów musi być prawidłowo udokumentowane.

Dokumentami tymi są:

  • faktury,
  • rachunki,
  • faktury korygujące
  • noty księgowe.

Wydatki związane z reklamą limitowaną – niepubliczną należy zaksięgować pod poz. 12 podatkowej księgi przychodów i rozchodów. W sytuacji wydatków na reklamę nielimitowaną – publiczną zapisów należy dokonać pod poz. 14. Pod tą pozycją należy także ewidencjonować:

  • wydatki związane z informacją handlową,
  • ofertą sprzedaży,
  • sponsoringiem, sprzedażą premiową,
  • VAT należny od przekazanych i zużytych towarów oraz usług własnych na cele reprezentacji i reklamy.

Przy prowadzeniu księgowości w księgach rachunkowych koszty reklamy ujmuje się na odpowiednim koncie analitycznym pozostałych kosztów w układzie rodzajowym (najlepiej oddzielnym dla reklamy publicznej i niepublicznej).

W wypadku wydatków na reklamę powstaje problem, czy taki wydatek powinien być uwzględniany jako koszt uzyskania przychodów jednorazowo (a jeśli tak, to w którym momencie), czy też z podziałem na różne lata podatkowe.

Przyjmuje się, że poniesionego kosztu reklamy nie sposób przypisać do przychodów innego roku podatkowego niż rok, w którym go poniesiono. Nie ma bowiem możliwości podziału poniesionego wydatku na części obciążające koszty podatkowe w różnych latach – odpowiadające wprost przychodom w tych latach. Skoro więc nie jest możliwe przypisanie danego wydatku na reklamę przychodom konkretnych kilku lat, to wydatek ten nie może być dzielony na różne lata podatkowe. W rezultacie poniesiony na reklamę wydatek należy rozpoznać jako koszt podatkowy w momencie jego zarachowania.

Koszty dostosowania polskiego rolnictwa do UE

30 List

W Unii Europejskiej produkcja rolna musi spełniać wysokie normy jakościowe, jednak wiąże się to z poniesieniem dużych nakładów finansowych. Łączne koszty dostosowania do wymogów UE oraz niezbędnych działań modernizacyjnych oszacowane zostały w okresie 1999-2004 na około 24,5 mld zł. Z kwoty tej 13 635 mln zł to koszty dostosowania i modernizacji w okresie przedakcesyjnym. Sektor prywatny, gospodarstwa rolne i przedsiębiorstwa przetwórcze poniesie koszty wysokości 7,2 mld zł.

Najbardziej kosztowne dostosowania muszą nastąpić w sektorze mleczarskim. Szacuje się, że wyniosły one w latach 2000-2004 około 15,5 mld, w tym 13 mld zł w gospodarstwach rolnych sprzedających mleko.[1] Niezbędne są głównie inwestycje umożliwiające poprawę jakości mleka dostarczanego do skupu. Objęcie wspólnotową organizacją rynku mleka da szansę utrzymania w Polsce produkcji mleka, które w dłuższej perspektywie może być konkurencyjne w UE (pod warunkiem wsparcia ze środków publicznych procesów dostosowawczych w okresie poprzedzającym akcesję i w pierwszych latach członkostwa). Gospodarstwa rolne nie stać na tak duże wydatki inwestycyjne. W latach 1996-1998 w produkcję mleka zainwestowało niecałe 8 tys. gospodarstw, a koszt inwestycji wyniósł 57 tys. zł na gospodarstwo. Gospodarstwa posiadały dostateczne duże budynki gospodarcze, zainwestowały jedynie w niezbędne urządzenia i maszyny. Znaczna część kosztów tych inwestycji została sfinansowana z inwestycyjnych kredytów preferencyjnych. Koszty dostosowań przemysłu mleczarskiego szacowane są na poziomie około 2,5 mld zł i możliwe są do sfinansowania. Ocenia się, że przemysł mleczarski i mięsny są w stanie ponieść koszty procesów dostosowawczych. Efektem tego będzie korzyść dla licznych polskich konsumentów, którzy będą mogli nabywać lepsze jakościowo produkty rolnicze, które będą musiały sprostać normom jakościowym i higienicznym. Przykładem poprawy bezpieczeństwa polskiej żywności jest polskie mleko, którego jakość higieniczna znacznie poprawiła się w ostatnim czasie.

Po integracji z UE nastąpił niewielki wzrost kosztów produkcji rolniczej i cen środków produkcji. W początkowym okresie członkostwa pozostaną jednak niższe o około 15% od przeciętnych w UE.W najtrudniejszej sytuacji znalazły się sektory drobiu i wieprzowiny, gdzie nastąpił wzrost kosztów, a nie nastąpił wzrost przychodów. Dlatego niezmiernie ważne stało się obj ęcie polskich rolników systemem dotacji bezpośrednich, które pozwalają zniwelować skutki wzrostu produkcji rolniczej. Dodatkowe koszty ponoszą także konsumenci- wzrost cen mleka , żywca wołowego i niektórych zbóż. Całkowity wzrost wydatków konsumpcyjnych ludności wyniesie 1,4%. W Polsce od początku lat 90-tych następuje zbliżenie cen na większości rynków produktów rolnych do poziomu cen na rynku Unii Europejskiej. Największe różnice występowały w przypadku mleka i wołowiny, gdzie Unia Europejska stosuje wyższy poziom protekcji i wsparcia dla swoich produktów. Jednak taki układ cen po akcesji Polski do Unii Europejskiej staje się korzystny, jednak wiąże się to z

koniecznością poniesienia kosztów niezbędnych do uzyskania porównywalnej jakości produktów, jak również poniesienia kosztów dotarcia do odbiorcy.

Koszty dostosowania polskiego rolnictwa do Wspólnej Polityki Rolnej są wysokie. Prawie połowa z tej sumy musi być wydatkowana w okresie trzech lat po akcesji. Znaczną część tych wydatków będą musieli pokryć sami rolnicy, głównie producenci mleka i mięsa. Poza wysokimi kosztami dostosowania i przejściowymi trudnościami na rynku pracy, członkostwo Polski z UE oznacza przyspieszenie przemian strukturalnych na wsi, a przede wszystkim odrodzenie sektora rolnego.

[1]   Raport w sprawie korzyści i kosztów integracji Rzeczypospolitej Polskiej z UE, http://www.ukie.gov.pl.

Definicja pojęcia reprezentacji

30 Paźdź

Pojęcia takie jak reprezentacja, reklama czy sponsoring zwykle rozumiane są w odniesieniu do konkretnych przepisów prawa. Konieczność precyzowana tych pojęć pojawiła się wraz z powszechnością stosowania tych instrumentów marketingu w celach pobudzenia działalności firm działających w Polsce. Wraz z upowszechnieniem się tych pojęć pojawiła się konieczność dostosowania i standaryzowania czynności związanych z nimi do celów obniżania kosztów ich zastosowania. Największe znaczenie dla przedsiębiorców w tym zakresie mają przepisy prawa podatkowego, które dopuszczają możliwość stosowania nowoczesnych instrumentów marketingu z jednoczesną możliwością obniżania kosztów ich zastosowania.

Mimo to przepisy prawa podatkowego nie zawierają dokładnych definicji pojęć „reprezentacja”, „reklama” i „sponsoring”. Właściwe określenie zakresu tych pojęć ma podstawowe znaczenie dla ustalenia prawno-podatkowej kwalifikacji różnych działań o charakterze reklamowym, promocyjnym, informacyjnym, itp. podejmowanych przez podatnika w związku z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą.

Reprezentacja może być rozumiana w ujęciu podmiotowym lub przedmiotowym.

W ujęciu podmiotowym reprezentacja jest to przedstawicielstwo, grupa osób występująca w imieniu jakiejś większej zbiorowości.[1] Występuje zatem, gdy odnosi się do reprezentowania jakiegoś podmiotu przez inny podmiot, np. w celu wykonania czynności, podjęcia decyzji, zawarcia umowy. Reprezentowane mogą być zarówno osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej (np. spółki cywilne), skarb państwa, itd.

W ujęciu przedmiotowym reprezentacja oznacza ogólnie okazałość, wytworność, szyk, elegancję odnoszoną indywidualnie, chęć popisania się przed kimś, wystawność w czyimś sposobie życia, związaną ze stanowiskiem, pozycją społeczną, czyli postępowanie mające na celu pokazanie się w jak najlepszym świetle, wyrobienie sobie marki. Chodzi tu zatem o wrażenia, odbiór, postrzeganie przez inne podmioty.

Do celów podatkowych reprezentacja odnosi się do „dobrego reprezentowania się firmy”, wywołania jak najlepszego jej wizerunku. Reprezentacja może polegać na odpowiednim ubiorze pracowników, wystroju firmy, jej logo, sposobie podejmowania interesantów i kontrahentów.

Dlatego przyjmuje się, że przez reprezentację należy rozumieć działania polegające na kontaktach oficjalnych i handlowych związanych z innymi podmiotami gospodarczymi, uwarunkowane w szczególności przyjmowaniem i utrzymywaniem delegacji lub kontrahentów, uczestnictwem w przyjęciach związanych z pobytem tych podmiotów i inne.

[1] W. Kopaliński, Słownik wyrazów obcych i zwrotów obcojęzycznych, Warszawa 1990, s. 439.

Sektorowy Program Operacyjny

18 Wrz

Sektorowy Program Operacyjny jest jednym z programów sektorowych, które uzupełniają Narodowy Plan Rozwoju. Program ten będzie częściowo kontynuacją przedakcesyjnego programy SAPARD, w ramach, którego wdrażane są obecnie podobne działania do tych, jakie będą wdrażane po akcesji w ramach SPO. Sektorowy Program Operacyjny pt. Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich określa strategię oraz kierunki działań w zakresie rozwoju rolnictwa i obszarów wiejskich. Program ten będzie składał się m.in. z następujących działań:

* Inwestycji w gospodarstwach rolnych. Działanie te ma na celu:

  • obniżenie kosztów produkcji
  • poprawę stanu higieny oraz warunków utrzymania zwierząt
  • poprawę efektywności i organizacji pracy
  • lepszą ochronę środowiska naturalnego
  • podniesienie jakości produktów rolnych

Do osiągnięcia tych celów właściciel gospodarstwa rolnego musi mieć odpowiednią wiedzę. W tym przypadku celem nie jest zwiększenie produkcji rolnej, zwłaszcza tych produktów, na które obowiązują limity lub nie ma na nie popytu. Rolnik korzystający z tego instrumentu wsparcia może otrzymać zwrot do 40% kosztów inwestycji lub jeśli jest rolnikiem młodym odpowiednio do 45% lub 55%.[1]

*Ułatwienie startu młodym rolnikom. Jeśli rolnik nie przekracza jeszcze wieku 40 lat, ma odpowiednie kwalifikacje, a jego gospodarstwo spełnia standardy ochrony środowiska , wymogi higieny oraz warunki utrzymania zwierząt lub daje gwarancję, że spełni te wymogi w okresie 3 lat , może otrzymać premię w wysokości 25 tys. euro lub dopłatę do odsetek od kredytu zaciągniętego na pokrycie kosztów przejęcia gospodarstwa.

*Szkolenie w celu podniesienia wiedzy i umiejętności zawodowych producentów rolnych. Rolnicy mogą uzyskać wsparcie na szkolenie w zakresie zarządzania gospodarstwem, podejmowania produkcji nowych, poszukiwanych na całym rynku towarów, poznania zasad marketingu, zasad ochrony środowiska oraz krajobrazu, higieny, spraw jakości produkcji czy warunków utrzymania zwierząt.

*Poprawy przetwórstwa i marketingu artykułów rolnych. Unia dofinansowuje inwestycje, których celem jest poprawa konkurencyjności efektywności przetwórstwa i handlu. Przedsiębiorca ma szanse uzyskać pomoc z budżetu Unii wówczas, gdy jego inwestycje będą służyć rynkowemu ukierunkowaniu produkcji, tzw. wytwarzaniu produktów, których na rynku brakuje. Unia respektuje także inne cele takich inwestycji: stosowanie nowych technologii, poprawa warunków i bezpieczeństwa pracy, podniesienie bezpieczeństwa i jakości żywności, ochrony środowiska naturalnego. Warunkiem uzyskania pomocy jest żywotność ekonomiczna przedsiębiorstwa oraz spełnienie przez producenta wymogów higieny, a także ochrony środowiska i zwierząt. Wsparcie z budżetu Unii nie może przekraczać 50% wartości inwestycji, gdy inwestycja jest zlokalizowana w regionie opóźnionym gospodarczo lub 40% wartości inwestycji w pozostałych regionach.

[1]   M. Spychalski: Wspólna Polityka Rolna UE a wsparcie rozwoju rolnictwa oraz obszarów wiejskich w Polsce, Warszawa 2004.